Filipino Conlang/Auxlang


I am interested in creating a Filipino conlang  

Here is a sample short story “Bakit Mataas Ang Langit”, just to showcase what the conlang would look like.  Here’s the text of the story, the left in Tagalog and the right in Filipino.

Noong unang panahon ay mababang-mababa ang langit at walang buwan ni bituin. Bakit kaya tumaas ang langit? Narito sa kuwento na ito ang mga sagot. Si Maria at ang kanyang nanay ay nakatira sa isang bahay-kubo. Si Maria ay may suklay na ginto at kuwintas na may butil-butil na ginto. Halos araw-araw ay isinusukat niya ang suklay at kuwintas at tinitingnan niya sa kanyang anino sa tubig kung siya ay maganda. Isang araw nang isinusukat ni Maria ang suklay at ang kuwintas ay tinawag siya ng kanyang nanay.

“Maria, magbayo ka ng palay,” ang wika ng ina.

“Opo,” ang sagot ni Maria, nguni’t hindi siya kumilos.

“Maria, magmadali ka,” ang tawag na muli ng matanda. “Wala tayong bigas na isasaing.”

“Opo, sandali po lamang,” ang tugon ni Maria, nguni’t hindi niya inaalis ang kanyang tingin sa kanyang anino sa tubig.

“Maria, sinasabi ko na sa iyong magbayo ka ng palay. Madali ka,” ang galit na galit na utos ng matanda.

Tumindig si Maria at tuloy-tuloy siya sa lusong ng palay. Hindi na niya naalis ang suklay at kuwintas. Nalalaman niyang kapag galit na galit na ang kanyang nanay ay dapat siyang sumunod nang madali. Nagbayo na siya nang nagbayo ng palay. Pagkatapos ng ilang sandali, siya ay pinawisan.

“Napupuno ng pawis ang aking kuwintas,” ang wika ni Maria sa kanyang sarili.

“Hinubad niya ang kuwintas. Inalis ang kanyang suklay. Isinabit ang mga ito sa langit na noon ay mababang-mababa at naabot ng kamay. Samantalang siya ay nagbabayo ay tinitingnan ang suklay at kuwintas.

“Kay ganda ng aking suklay at kuwintas,” ang wika ni Maria sa kanyang sarili. “Pagkatapos na pagkatapos ko nang pagbabayo ng palay ay isusuot ko uli ang aking suklay at kuwintas.”

Sa gayong pagsabi ay dinalas niya ang pagbabayo ng palay upang ito ay matapos at maisuot niya uli ang suklay at kuwintas. Tumaas ng tumaas ang pagbuhat niya ng halo at dumalas nang dumalas ang pagbagsak nito sa lusong. Umaabot na pala ang dulo ng halo sa langit, nguni’t hindi niya napapansin. Sa palay na ngayon ang kanyang tingin. Tinitingnan niya kung malapit na siyang makatapos upang maisuot niya ang suklay at kuwintas. Itinaas pa niyang lalo ang pagbuhat ng halo upang lumakas ang pagbagsak nito sa lusong at nang madaling mabayo ang palay.

Sa bawa’t pagtaas pala niya ng halo ay bumubunggo ang halo sa langit at sa bawa’t pagbunggo naman ay tumataas ang langit. Nang mapuna ni Maria ang nangyayari ay mataas na ang langit. Tangay-tangay ang kanyang gintong suklay at kuwintas. Hindi na niya maabot ang mga ito.

Tumaas nang tumaas ang langit. Tumaas din nang tumaas ang suklay at kuwintas. Noong gabing yaon ay umupo si Maria sa may bintana at tinintingnan niya ang langit na ngayon ay mataas na mataas na. Hinanap niya ang kanyang suklay at kuwintas. Naroroon ang kanyang gintong suklay at siyang naging buwan. Ang mga gintong butil ng kanyang kuwintas at nagkahiwa-hiwalay at siya namang naging mga bituin.

“Lalong maganda ngayon ang aking gintong suklay,” ang wika ni Maria sa kanyang sarali, “At anong kinang ng mga butil ng aking kuwintas!”

Noчon nga unang panahon hay hababang hababaч ang langit at warang bulan ni bituчɨn. Bakit kayaч tuminaчas ang langit? Narito sa kuwentong ito ang manga sagot. Si Maria at ang kanyang nanay hay nakatira di isang balay-kubo. Si Maria hay may sukray nga gintoч at kulintas nga may butil-butil nga gintoч. Haros aldaw-aldaw hay iginsuhsukat niya ang sukray at kulintas at gintihtinginan niya sa kanyang anino di tubig kung siya hay maganda. Isang aldaw habang iginsuhsukat ni Maria ang sukray at ang kulintas hay gintawagɨn siya nang kanyang nanay.

“Maria, magbayo ka ning parɨy,” ang wikaч nang ina.

“Opoч,” ang sagot ni Maria, nguni’t hindi siya kuminilos.

“Maria, magmadaliч ka,” ang tawag nga muliч nang matandaч. “Waraч tayong bɨgas nga igsahsaчing.”

“Opoч, sandaliч poч lamang,” ang tugon ni Maria, nguni’t hindiч niya ginчahчalisɨn ang kanyang tingin sa kanyang anino di tubig.

“Maria, ginsahsabihɨn ko na sa iyong magbayo ka ning parɨy. Dumaliч ka,” ang galit nga galit nga utos nang matandaч.

Tuminindɨg si Maria at tuloy-tuloy siya di lusong ning parɨy. Hindi na niya nahalis ang sukray at kulintas. Naчahчaraman niyang kapag galit nga galit na ang kanyang nanay hay dapat siyang sumunod nang madali. Minagbayo na siya nang minagbayo ning parɨy. Pagkatapos ning ilan nga sandaliч, siya hay pinawisan.

“Napɨhpɨnoч ning pawis ang akɨn nga kulintas,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarili.

“Ginhubadɨn niya ang kulintas. Ginhalisɨn ang kanyang sukray. Iginsaчbit ang manga ito di langit nga noчon hay hababang hababaч at naчahчabot ning kamay. Mantang nga siya hay minagbahbayo hay gintihtinginan ang sukray at kulintas.

“Kay ganda ning akɨn nga sukray at kulintas,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarili. “Pagkatapos nga pagkatapos ko ning pagbahbayo ning parɨy hay igsuhsuчlot ko ulit ang akɨn nga sukray at kulintas.”

Sa gayon nga pagsabi hay gindalasɨn niya ang pagbahbayo ning parɨy upang ito hay matapos at maчigsuчlot niya ulit ang sukray at kulintas. Tuminaчas nang tuminaчas ang pagbuhat niya ning haчlo at duminalas nang duminalas ang pagbagsak nito di lusong. Uminahчabot na pala ang dulo ning haчlo di langit, nguni’t hindi niya napanpansin. Di parɨy na ngayon ang kanyang tingin. Gintihtinginan niya kung halapit nga siyang makatapos upang maisuчlot niya ang sukray at kulintas. Igintaчas pa niyang laloч ang pagbuhat ning haчlo upang lumakas ang pagbagsak nito di lusong at nganing madaling mabayo ang parɨy.

Sa bawa’t pagtaчas pala niya ning haчlo hay buminungbunggoч ang haчlo di langit at sa bawa’t pagbunggoч naman hay tuminahtaчas ang langit. Nang(?) mapuna ni Maria ang nangyayari hay hataчas na ang langit. Tangay-tangay ang kanya nga gintoч nga sukray at kulintas. Hindi na niya maчabot ang manga ito.

Tuminaчas nang tuminaчas ang langit. Tuminaчas na din nga tuminaчas ang sukray at kulintas. Noчon nga gabing yaчon hay uminupoч si Maria di may bintana at gintihtinginan niya ang langit nga ngayon hay hataчas nga hataчas na. Ginhanapɨn niya ang kanyang sukray at kulintas. Narohroчon ang kanyang gintong sukray at siyang naging bulan. Ang manga gintong butil ning kanyang kulintas at nagkahiwahiwalay at siya naman nga naging manga bituɨn.

“Lalong maganda ngayon ang akɨn nga gintong sukray,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarali, “At anong kinang ning manga butil nang akɨn nga kulintas!”

And here is the Filipino text color coded for changes in morphology, syntax and phonology. I have colored in red the changes in morphology and in green the changes in phonology. I have also expanded shortcut spellings like mga to manga and ng to nang. I have not replaced Tagalog words since at the moment my focus is on phonology, morphology and syntax. 

Noчon nga unang panahon hay hababang hababaч ang langit at warang bulan ni bituчɨn. Bakit kayaч tuminaчas ang langit? Narito sa kuwentong ito ang manga sagot. Si Maria at ang kanyang nanay hay nakatira di isang balay-kubo. Si Maria hay may sukray nga gintoч at kulintas nga may butil-butil nga gintoч. Haros aldaw-aldaw hay iginsuhsukat niya ang sukray at kulintas at gintihtinginan niya sa kanyang anino di tubig kung siya hay maganda. Isang aldaw habang iginsuhsukat ni Maria ang sukray at ang kulintas hay gintawagɨn siya nang kanyang nanay.

“Maria, magbayo ka ning parɨy,” ang wikaч nang ina.

“Opoч,” ang sagot ni Maria, nguni’t hindi siya kuminilos.

“Maria, magmadaliч ka,” ang tawag nga muliч nang matandaч. “Waraч tayong bɨgas nga igsahsaчing.”

“Opoч, sandaliч poч lamang,” ang tugon ni Maria, nguni’t hindiч niya ginчahчalisɨn ang kanyang tingin sa kanyang anino di tubig.

“Maria, ginsahsabihɨn ko na sa iyong magbayo ka ning parɨy. Dumaliч ka,” ang galit nga galit nga utos nang matandaч.

Tuminindɨg si Maria at tuloy-tuloy siya di lusong ning parɨy. Hindi na niya nahalis ang sukray at kulintas. Naчahчaraman niyang kapag galit nga galit na ang kanyang nanay hay dapat siyang sumunod nang madali. Minagbayo na siya nang minagbayo ning parɨy. Pagkatapos ning ilan nga sandaliч, siya hay pinawisan.

“Napɨhpɨnoч ning pawis ang akɨn nga kulintas,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarili.

Ginhubadɨn niya ang kulintas. Ginhalisɨn ang kanyang sukray. Iginsaчbit ang manga ito di langit nga noчon hay hababang hababaч at naчahчabot ning kamay. Mantang nga siya hay minagbahbayo hay gintihtinginan ang sukray at kulintas.

“Kay ganda ning akɨn nga sukray at kulintas,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarili. “Pagkatapos nga pagkatapos ko ning pagbahbayo ning parɨy hay igsuhsuчlot ko ulit ang akɨn nga sukray at kulintas.”

Sa gayon nga pagsabi hay gindalasɨn niya ang pagbahbayo ning parɨy upang ito hay matapos at maчigsuчlot niya ulit ang sukray at kulintas. Tuminaчas nang tuminaчas ang pagbuhat niya ning haчlo at duminalas nang duminalas ang pagbagsak nito di lusong. Uminahчabot na pala ang dulo ning haчlo di langit, nguni’t hindi niya napanpansin. Di parɨy na ngayon ang kanyang tingin. Gintihtinginan niya kung halapit nga siyang makatapos upang maisuчlot niya ang sukray at kulintas. Igintaчas pa niyang laloч ang pagbuhat ning haчlo upang lumakas ang pagbagsak nito di lusong at nganing madaling mabayo ang parɨy.

Sa bawa’t pagtaчas pala niya ning haчlo hay buminungbunggoч ang haчlo di langit at sa bawa’t pagbunggoч naman hay tuminahtaчas ang langit. Nang(?) mapuna ni Maria ang nangyayari hay hataчas na ang langit. Tangay-tangay ang kanya nga gintoч nga sukray at kulintas. Hindi na niya maчabot ang manga ito.

Tuminaчas nang tuminaчas ang langit. Tuminaчas na din nga tuminaчas ang sukray at kulintas. Noчon nga gabing yaчon hay uminupoч si Maria di may bintana at gintihtinginan niya ang langit nga ngayon hay hataчas nga hataчas na. Ginhanapɨn niya ang kanyang sukray at kulintas. Narohroчon ang kanyang gintong sukray at siyang naging bulan. Ang manga gintong butil ning kanyang kulintas at nagkahiwahiwalay at siya naman nga naging manga bituɨn.

“Lalong maganda ngayon ang akɨn nga gintong sukray,” ang wikaч ni Maria di kanyang sarali, “At anong kinang ning manga butil nang akɨn nga kulintas!”

The principles behind the Filipino conlang are the following:

1.  Distinctions made in the proto-language should be retained. This is a way of fairly representing all the Philippine languages in the national language. This includes distinctions in phonology, morphology, syntax and lexicon.

2. Distinctions made in the daughter languages will be added to the proto-languages if those can enrich the Filipino conlang.

So here are the things I have changed from the original. Please take note that I have not made any changes yet on the pronouns (personal, interrogative, demonstrative, indefinite, relative, etc) and the changes on the words are not exhaustive.

The changes that I made on Pronunciation, Morphology and Syntax are outlined here.

Lexicon

1. (Tagalog) samantala will be replaced with shorter related form (Bikol) mantang.

 

Comments Please

Of course, those changes are not yet final, I might have missed some words still that should be changed. So give me comments down below how (1) the resulting words are understandable, evaluated from the perspective of a Philippine language, (2) middle ground/fair  it is between them,  and (3) if it it could replace Tagalog as the national language. Also let me know if there are other affixes in other Philippine languages that should be incorporated here that can improve the Filipino conlang.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: